Bin yıllık Türk-İslâm târihinde; Karahanlılar, Selçuklular ve Osmanlılar zamanında aşağıdaki sözlükte bulunan “Uydurukça” kelimeler yoktu!...
Bugün de Türkiye hâriç, Türk Dünyasının hiçbir yerinde, bu kelimelerin hiçbirisi kullanılmamaktadır!...
UYDURUKÇA - TÜRKÇE SÖZLÜK
| Uydurukça | Türkçe |
|---|---|
| dağılım | dağıtma, tevzî |
| dağıtman | müvezzi, dağıtan, tevzî eden |
| dairesel | dairevî |
| damıtmak | imbiklemek |
| danışım | müşavere |
| danışma | istişare |
| danışma kurulu | istişâre heyeti, şûrâ |
| danışmak | istişare etmek |
| danışman | müşâvir |
| danışmanlık | müşâvirlik |
| danıştay | devlet şûrâsı |
| davranım | hareket tarzı |
| davranışsal | davranma ile alakalı |
| dayanca | istinatgâh, mesned |
| dayanç | sabır |
| dayançlı | sabırlı |
| dayançsız | sabırsız |
| dayançsızlık | sabırsızlık |
| dayanga | siper |
| dayanışmalı | zincirleme, müteselsil |
| değer yargısı | kıymet hükmü |
| değginlik | aidiyet |
| değim | liyakat |
| değimli | liyakatli |
| değimsiz | liyakatsiz |
| değini | bir mevzuya kısaca temas |
| değinmece | kinaye |
| değinmek | temâs etmek |
| değişimsel | değişmeye dâir |
| değişinim | değişme, mutasyon |
| değişkeme | tâdil, değiştirme |
| değişmece | mecaz |
| değiştirge | tadil veya değiştirme teklifi |
| değre | daire |
| değşirmek | tahrif etmek |
| delgeç | zımba |
| demeç | beyânat |
| denek | tecrübeye, denemeye alınan; denenen |
| denence | hipotez |
| denet | kontrol, teftiş |
| denetçi | murâkıp, müfettiş |
| denetçilik | müfettişlik, murâkıplık |
| denetim | teftiş, murâkabe, kontrol |
| denetleme | teftiş |
| denetlemek | teftiş etmek |
| denetmen | müfettiş, murâkıp |
| deney | tecrübe |
| deneyim | tecrübe |
| deneyimli | tecrübeli |
| deneyimsiz | tecrübesiz |
| deneylemeli | tecrübî |
| deneyli | tecrübî |
| deneylik | laboratuvar |
| deneysel | tecrübî |
| deneysel bilim | tecrübî ilim |
| denge | muvazene |
| dengelem | bilanço |
| denklem | muâdele |
| denkser | insaflı, tarafsız, âdil |
| deprem | zelzele |
| deprem büyüklüğü | zelzele şiddeti |
| derey | vâdi |
| dergi | mecmua |
| dergin | düzgün |
| derişmek | toplanmak, temerküz etmek, tekâsüf etmek |
| dernek | cemiyet |
| derslik | dershane, sınıf |
| devim | hareket |
| devimsel | hareketli, dinamik |
| devimsellik | hareketlilik, dinamizm |
| devindirmek | tahrik ettirmek, hareket ettirmek |
| devingen | dinamik, hareketli |
| devingenlik | dinamizm |
| devinim | hareket |
| devinimli | hareketli |
| devinimsel | hareketle ilgili, harekete dair |
| devinimsiz | hareketsiz |
| deviniş | hareket |
| devinme | hareket |
| devinmek | hareket etmek |
| devrim | inkılâp, ihtilâl, darbe |
| devrimci | ihtilâlci, inkılâpçı, darbeci |
| devrimcilik | ihtilâlcilik, inkılâpçılık |
| deyi | ifade |
| deyim | tâbir |
| deyimsel | tâbirle alakalı |
| deyinmece | kinaye |
| deyiş | üslup, ifade |
| dış alım | ithalat |
| dış alımcı | ithalatçı |
| dış alımcılık | ithalatçılık |
| dış alımlamak | ithal etmek |
| dış satım | ihracat |
| dış satımcı | ihracatçı |
| dış satımcılık | ihracatçılık |
| dış satımlama | ihraç |
| dış satımlamak | ihraç etmek |
| dışbükey | konveks, tümsekli |
| dışınlı | zâtî olmayan |
| dışişleri bakanı | hâriciye vekili |
| dışişleri bakanlığı | hâriciye vekâleti |
| dışlak | dışarıya ait |
| dışrak | hâricî |
| dışsal | hâricî, hâricen |
| dikey | amûdî |
| dikgen | dikkenarlı |
| dil bilim | lisâniyat, filoloji |
| dilekçe | arzuhal, istidâ |
| dilerge | takrir |
| dilev | dava |
| dilevci | davacı |
| dilsel | dile dair, lisânen |
| dinbilim | ilahiyat |
| dingin | sâkin |
| dinginlik | sükûnet |
| dinlence | tatil |
| dinleti | kısa konser veya sohbet |
| dinsel | dinî |
| dinsel tören | ibadet, âyin |
| direnç | mukâvemet |
| dirençli | mukavemetli, mukavim |
| direngen | inatçı |
| direnim | inat |
| direnti | inat |
| direşim | sebat |
| direşken | sebatkâr, sabırlı |
| direşmek | sebat etmek |
| direy | hayvanat, fauna (zooloji) |
| dirim | hayat |
| dirimbilim | biyoloji, hayâtiyat |
| dirimbilimci | biyolog |
| dirimbilimsel | biyolojik |
| dirimsel | hayâtî, biyolojik |
| dirimsellik | hayâtiyet |
| dişil | dişi, müennes |
| diyem | meâl, açıklama |
| diyev | beyanat |
| dize | mısra |
| dizeç | dosya |
| dizelge | liste |
| dizelgelemek | listelemek |
| dizem | âhenk |
| dizemsel | ahenkli |
| dizey | matris |
| dizge | manzume, sistem |
| dizgesel | sistematik |
| dizin | fihrist, indeks, içindekiler |
| dizmen | mürettip |
| doğa | tabiat |
| doğa bilimleri | tabiî ilimler |
| doğa ötesi | metafizik |
| doğa üstü | tabiat üstü, hârikulâde, fevkalâde |
| doğaca | tabiî |
| doğacı | tabiatla uğraşan |
| doğacılık | tabiatçılık, natürizm |
| doğaç | irticâl |
| doğaçlama | irticâlen |
| doğadışı | gayri tabii |
| doğal | tabiî, natürel |
| doğal anıt | tabii âbide |
| doğal bilim | tabii ilim |
| doğal olarak | tabiî olarak, tabiatiyle |
| doğal yıkım | tabiî âfet |
| doğalcı | tabiatçı, naturalist |
| doğalcılık | tabîiye, natüralizm |
| doğallık | tabiîlik |
| doğrulama | teyid, tasdik |
| doğrulamak | teyid etmek, tasdik etmek |
| doğrultu | istikâmet |
| doğunç | irtical |
| doğunçtan | irticalen |
| dokunca | zarar, ziyan |
| dokuncalı | zararlı |
| dokuncasız | zararsız |
| dokundurma | târiz |
| dokunulmazlık | masûniyet (huk.) |
| dolanlı iflas | hileli iflas |
| dolantı | hilebazlık |
| dolaşım | deveran, sirkülasyon |
| dolunca | istiab haddi |
| donamak | süslemek, tezyin etmek |
| donanımlı | bilgili, kültürlü, müktesabatlı |
| donanmış | müzeyyen, mücehhez |
| donatı | techizat |
| donatılmış | techiz edilmiş |
| donatım | techiz |
| donatmak | tezyin etmek, techiz etmek |
| donatman | techiz eden |
| doygu | rızık |
| döküm | tasnif, envanter |
| dökümsel | tasnife dâir, tasnifle alâkalı |
| dölüt | cenin, fetüs (biy.) |
| dölyatağı | rahim |
| döndürüm | ciro |
| döndürümlemek | ciro etmek |
| dönel | iadeli |
| dönel alındılı | iadeli taahhütlü |
| dönem | devre |
| dönemsel | devrî, periyodik |
| dönence | burç |
| döngü | devran, rotasyon |
| dönü | tur |
| dönüşüm | inkılap, kökten değiştirme |
| dördül | rubai, dörtlük (edeb.) |
| dörtgen | dörtkenar |
| dörüt | sanat |
| dörütmen | sanatkâr |
| döşem | mefruşat |
| dura | fasıla, ara, nokta |
| duraç | taban, kaide |
| durağan | sabit |
| durağanlaşmak | sabitleşmek |
| duraksama | tereddüt, durma, kararsızlık |
| duraksamak | tereddüt etmek, durmak |
| duraksamalı | mütereddit, tereddütlü |
| dural | sakin, değişmeyen |
| duralga | terminal, istasyon |
| durduraç | fren |
| duruk | hareketsiz |
| durum | vaziyet, hâl |
| duruşma | muhâkeme (huk.) |
| duyarga | anten |
| duyarlı | hassas, hisli |
| duyarlılık | hassasiyet, hassaslık |
| duygan | hassas |
| duyganlık | hassasiyet |
| duygu | his |
| duygu sömürüsü | his istismarı |
| duygun | hassas |
| duygusal | hissî |
| duygusallık | hissîlik |
| duysal | hisle ilgili |
| duyuk | haber |
| duyultu | rivayet, şâyia |
| duyultucu | râvi |
| duyultulamak | rivayet etmek |
| duyum | istihbarat |
| duyum yitimi | his kaybı |
| duyumsamak | hissetmek |
| duyumsatmak | hissettirmek |
| duyunç | vicdan |
| duyunçlu | vicdanlı |
| duyunçsuz | vicdansız |
| duyuru | ilân |
| duyusal | duyu ile ilgili |
| duyuşsal | hissî |
| dünyasal | dünyevî |
| dürtü | teşvik, tahrik |
| dürtücü | teşvik eden, tahrik eden |
| düş gücü | muhayyile, hayal gücü |
| düş kırıklığı | sukutu hayal |
| düşey | şâkulî, dik |
| düşgörü | tahayyül |
| düşgücü | muhayyile |
| düşkurucu | hayalperest |
| düşkü | acz, âcizlik |
| düşlem | hayâl, fantazi |
| düşlemek | hayâl etmek, hayâl kurmak |
| düşsel | hayâlî |
| düşsellik | hayalîlik |
| düşün | fikir |
| düşün yapıtı | fikrî eser |
| düşünbilim | felsefe |
| düşünbilimsel | felsefî |
| düşünce özgürlüğü | fikir hürriyeti |
| düşüncü | mefkûreci, idealist |
| düşüncülük | mefkûrecilik, idealizm |
| düşündeş | hemfikir |
| düşündeşlik | hemfikirlik |
| düşüngü | ideoloji |
| düşüngüsel | ideolojik, fikrî |
| düşünsel | fikrî |
| düşünselcilik | mefkûrecilik, idealizm |
| düşüntü | mülâhaza |
| düşünü | fikir |
| düşünür | mütefekkir |
| düşünyazı | makale |
| düz anlatış | fesâhat |
| düz çizer | cetvel |
| düz yazı | nesir |
| düze | üslûp, tarz |
| düzedışı | sıradışı, anormal |
| düzel | mutad, normal |
| düzelti | tashih, düzeltme |
| düzeltim | ıslahat, reform |
| düzeltmen | musahhih |
| düzence | disiplin |
| düzengeç | düzenleyici, nâzım |
| düzey | seviye |
| düzey belirleme sınavı | seviye tespit imtihanı |
| düzeyli | seviyeli |
| düzeysiz | seviyesiz |
| düzgü | düstur |
| düzgül | normal |
| düzgüsel | kâidevî |
| düzgüsüz | anormal |
| düzlem | düz, yassı |
| düzün | ritm |