Türklerin Maruz Kaldığı İşkence, Katliam ve Soykırımlar

Av. Ramazan Eren 23.08.2026 12

T
ARİHTE EN ÇOK MAĞDURİYETİ TÜRKLER YAŞAMIŞTIR

Av. Ramazan Eren
Av. Ramazan Eren

Tarihî kaynaklara göre sadece “şer asrı” olarak tanımlanan 20. yüzyılda 170 milyondan fazla insan hayatını kaybetmiştir. Bu sayının 60 milyondan fazlasını Türkler meydana getirmektedir. Stalin devri Sovyetler Birliği'nde Türk aydınlarına karşı başlatılan "Büyük Temizlik" (Susturma Harekâtı) çerçevesinde birçok Türkistanlıyla birlikte tutuklandıktan sonra 1938 yılında kurşuna dizilerek şehit edilen, Özbek şair Abdülhamid Süleyman Çolpan’ın da dediği gibi:

Bu imiş; bilgi, fen, hüner asrı,

Bu imiş; yükselen beşer asrı,

Hadisat öyle gösterdi ki; bu asır,

Yalnız; şer ve şer ve şer asrı.

DÜNYA KAMUOYUNA ANLATAMADIK

Milletimiz tarihin çeşitli dönemlerinde kendisine yapılan en ağır saldırı ve katliamları dahi yeterince anlatmayı becerememiştir. Belki de bu yüzdendir ki milletimizin maruz kaldığı zulüm ve işkenceleri sistematik olarak açıklayan çok az kaynağa rastlanılmaktadır.

TARİHİ BİR BORÇ BİLMEMİZ LAZIM

Kaynaklara bakıldığında, tarihte sekiz soykırım varsa, yedisine Türklerin maruz kaldığı görülmektedir. Balkanlardan Anadolu’ya, Kıbrıs’tan Orta Doğu’ya, Kafkaslardan Uyguristan’a kadar genişleyen Türkistan coğrafyasında toplamda yüz milyondan fazla Türk nüfusunun soykırım faaliyetleri sonucunda yok edildiği bilinmektedir. Bu acı gerçeklere rağmen soykırımın uygulayıcısı Hristiyan dünyası ve iş birlikçilerinin tarihi tersyüz ederek, Türkleri dünya kamuoyuna soykırım yapan bir millet gibi sunmaya çalıştıkları görülmektedir. Psikolojik harp niteliğindeki bu haksız saldırılara kanmak bir yana milletçe uyanık olmamız, milletimizin mağduriyetini yeri geldiğinde her platformda savunmamız gerekir.

Tarihimizin hüzünlü geçmişine kısa bir yolculuk yaparak, soydaşlarımızın maruz kaldığı işkence, katliamların sadece bir kısmını milletimizin bilgisine arz etmek istedik…

AHISKA TÜRKLERİNİN SÜRGÜNÜ: 14 Kasım 1944’de Komünist Rus İdaresi tarafından yaklaşık 220 köyden toplanan 100 bine yakın Ahıska Türkü, hayvan taşımacılığında kullanılan kapısı ve penceresi olmayan yük trenlerine istif edilerek sürgün edilmişlerdir. Bu zorlu sürgün yolculuğunda 20 bine yakın Ahıska Türkü hayatını kaybetmiştir.

ARABAT KATLİAMI: Kırım Arabat bölgesinde bulunan bir köyde 150 soydaşımız Stalin’in emri ile vahşice katledilmiş; kadın, çocuk diğer köy halkı ise eski bir gemiye doldurulduktan sonra Karadeniz’in ortasında batırılan gemi ile katledilmişlerdir.

ASALA KATLİAMLARI: Sovyetler Birliği ve FKÖ'nün etkin desteği ile Agop Agopyan adında bir Ermeni militan tarafından kurulduğu değerlendirilen Asala Terör Örgütü’nün 1975 ve 1985 yılları arasında çeşitli ülkelerde diplomatlarımıza ve soydaşlarımıza karşı gerçekleştirdiği terör saldırıları neticesinde 31 vatandaşımız hayatını kaybetmiştir.

ATİNA KATLİAMI: Yunanlılar tarafından güvende olacaklarına inandırılarak teslim alınan 1190 soydaşımız 1821 yılında vahşice katledilmişlerdir.

BAKÜ KATLİAMI: Ermeni birlikleri Azerbaycan bölgesinde 1918 yılında gerçekleştirdikleri saldırılarda 40 bin soydaşımızı öldürmüşlerdir.

BALKAN SAVAŞLARI: Balkan Savaşları döneminde göçe zorlanan 15 milyon soydaşımızdan ancak 813 bini Anadolu’ya ulaşmış, 5 milyon soydaşımız ise açlık, hastalık ve saldırı gibi sebeplerle göç yolunda vefat etmiştir.

BELENE ADASI KATLİAMI: Bulgaristan’da 20. asrın sonlarında Belene denilen toplama kamplarına sürülen on binlerce soydaşımız kötü şartlar sebebiyle bu kamplarda hayatını kaybetmiştir.

BİTLİS KATLİAMI: 1913 yılında Bitlis ve çevresinde Türkleri azınlık göstermek maksadıyla binlerce Türk, İngiltere’nin desteği ile Ermeni çeteleri tarafından hunharca katledilmiştir.

BORALTAN KÖPRÜSÜ KATLİAMI: 1944 yılında Komünist rejimden kaçıp Türkiye’ye sığınan 146 Türk, İsmet İnönü’nün emri ile Rusya’ya iade edilmiş, soydaşlarımız köprüyü geçer geçmez Rus askerleri tarafından kurşuna dizilerek şehit edilmişlerdir.

ÇON-TAŞ KATLİAMI: Stalin’in emri ile Kırgızistan’ın Çon-Taş bölgesinde 1938 yılında 137 Milliyetçi Kırgız aydını kurşuna dizilerek katledilmiştir.

ERZURUM KATLİAMI: 1915 yılında Erzurum’da 270 soydaşımız Ermeniler tarafından katledilmiştir.

FERGANA OLAYLARI; Özbekistan’ın Fergan ilinde yaşayan yüz binden fazla Ahıska Türkü, Rus idaresi tarafından 4 Haziran 1989’da ikinci defa sürgüne zorlanmışlar, bu sürgünde 300’den fazla Ahıskalı Türk vefat etmiştir.

GUBA KATLİAMI: Azerbaycan’ın Guba şehrinde 1918 yılında Ermeniler tarafından 122 köy yakılmış, 30 bin insan öldürülmüştür.

GULAG TOPLAMA KAMPLARI: Stalin devrinde “halk düşmanı’’ suçlamasıyla insanların cezalandırılmak üzere gönderildiği kamplarda milyonlarca soydaşımız soğuk, açlık ve acımasız çalışma şartları yüzünden ölmüştür.

HARMANLI KATLİAMI: Ocak 1878’de (93 Harbi sırasında) Rus askerleri tarafından Filibe Harmanlı’da 20 binden fazla soydaşımız katledilmiştir.

HOCALI KATLİAMI: 26 Şubat 1992’de Azerbaycan’ın Karabağ, Hocalı kasabasında yaşayan 613 Türk, Ermenistan askerleri tarafından katledilmiş; 1275 kişi esir alınmış, o önemden 110 kişinin akıbeti ise hâlen bilinmemektedir.

KANLI NOEL SALDIRILARI: 21 Aralık 1963 tarihinde başlatılan silahlı saldırılar neticesinde Kıbrıs’ta yaşayan 364 Türk, katledilmiştir.

KARA OCAK SALDIRISI: Sovyet Ordusu 20 Ocak 1990 yılında Bakü’ye girerek 132 kişiyi öldürmüş, 700 kişiyi de yaralamıştır.

KAZAKİSTAN’DA YAPAY AÇLIK: 1921-1923 dönemi Rusların vergileri artırması, halkın ellerindeki mahsullere el koyması, tarım alanlarını daraltması sebebiyle baş gösteren suni kıtlıktan dolayı, Kırım, Ukrayna, İdil-Ural bölgesi ile Kazakistan’da yaşayan 2 milyon 230 bin Kazak Türkü hayatını kaybetmiştir.

KERKÜK KATLİAMI: 14 Temmuz 1959’da General Abdülkerim Kassem’in Irak’ta iktidara gelişi ile birlikte Kerkük’te bulunan çok sayıda Türkmen katledilmiştir.

KIRIM TATAR SÜRGÜNÜ: Stalin’in 18 Mayıs 1944 gecesi Türkleri vagonlara doldurarak Sovyetlerin çeşitli bölgelerine sürgün ettiği hadisede 195 bin 371 kişinin hayatını kaybettiği tespit edilmiştir.

MİSTRAS KATLİAMI: 1770 yılında Yunanlılar Mistras kentinde Türk çocuklarını minareden aşağıya atarak katlettikleri saldırılarda 400 Türk hayatını kaybetmiştir.

MORA KATLİAMI: Yunanistan’ın bağımsızlığını kazanması ile Mora Yarımadası’nda 20 bin Türk katledilmiştir.

MURATAĞA, SANDALLAR VE ATLILAR KATLİAMI: 14 Ağustos 1974’te Kıbrıs’ın Muratağa, Sandallar ve Atlılar köylerinde EOKA-B tarafından 126 Türk katledilmiştir.

PKK KATLİAMLARI: Marksizm-Leninizm ideoloji üzerine kurulu PKK Terör örgütü tarafından 40 binden fazla insanımız katledilmiştir.

RUMELİ’DEN GÖÇE ZORLANAN TÜRKLER: 1878 Osmanlı-Rus Savaşı sonrasında göçe zorlanan 100 binden fazla Türk açlık, salgın hastalık ve saldırılar sonucunda hayatını kaybetmiştir.

SREBRENİTSA KATLİAMI: 1991-1995 dönemi Yugoslavya İç Savaşı’nda Sırp Ordusu tarafından tespit edilebildiği kadarıyla içerisinde Türlerin de olduğu en az 8.372 Boşnak öldürülmüştür.

SULDUZ KATLİAMI: İran’ın Sulduz şehrinde 1979 yılı 20 Nisan gecesi Kürdistan Demokrat Partisi silahlı militanlarının başlattıkları ve 4 gün süren silahlı saldırılar neticesinde 2 binden fazla Türk soydaşımız şehit edilmiştir.

ŞAMAHI KATLİAMI: Azerbaycan'ın Şamahı şehrinde Bolşevik ve Ermeni Taşnak çetelerinin 1918 yılı Mart ve Nisan aylarında 5 bin soydaşımızı muhtelif camilerde toplayıp diri diri yakarak katlettikleri olaydır.

TRİPOLİÇE KATLİAMI: Yunan bağımsızlık savaşı sırasında Tripoliçe’de, içerisinde Türklerin de yer aldığı 35 bin insan katledilmiştir. İngiliz tarihçi Walter Alison Phillips; “Üç gün boyunca şehrin sakinleri, bir vahşi çetenin kötülüğüne ve keyfine bırakıldı. Yaş ve cinsiyet ayrımı yapılmadı. Kadınlar ve çocuklar, öldürülmeden önce işkencelere tabi tutuldu. Katliam o kadar büyüktü ki, Kolokotronis kapıdan hisara kadar atının ayaklarının yere hiç dokunmadığını söyledi. Şehirdeki Yunan zaferinden sonra yol kenarları cesetlerle doldu. Kadınların ve çocukların bulunduğu Müslüman kitleleri, yakınlardaki dağlarda sığır gibi doğrandı” tespiti ile Türklere uygulanan insanlık dışı vahşeti tarif etmiştir.

URMİYE SOYKIRIMI: Ermenilerin 1918 yılında İran'ın Urmiye, Hoy ve Salmas bölgelerinde Azerbaycan Türklerine yönelik giriştikleri etnik saldırıları neticesinde 160 bin soydaşımız katledilmiştir.

UYGUR KATLİAMI: Çin Halk Cumhuriyeti’nin tahakkümü altındaki Doğu Türkistan’da 1949-1952 yılları arasında 2 milyon 800 bin; 1952-1957 arasında 3 milyon 509 bin; 1958-1960 yılları arasında 6 milyon 700 bin; 1961-1965 yılları arasında 13 milyon 300 bin kişi öldürülerek veya suni kıtlıktan dolayı hayatını kaybetmiştir. Uygur Türklerine yönelik asimilasyon, işkence baskı ve zulümler günümüzde de değişik görünümlerle hâlen devam ettirilmektedir.

YEŞİLYAYLA KATLİAMI: Erzurum Yeşilyayla köyünde yaşayan soydaşlarımız 1918 yılı Mart ayında Ermeniler tarafından bir samanlığa toplandıktan sonra kurşuna dizilerek katledilmişlerdir.

KATLİAMLARI UNUTMAK FELAKETTİR

Mazisi başka milletten ve inanıştan olan insanlar da dâhil bütün insanlara karşı adalet, merhamet, yardım ve şefkat örnekleriyle dolu Türk milletine yapılan bu soykırım niteliğindeki zulüm ve işkenceleri bizden sonraki nesillerimize aktarmayı tarihî bir mesuliyet addetmemiz gerekir. Dost ve düşmanı ayırt edebilmek için tarihî hadiseleri iyi öğrenmeli, maruz kalınan haksızlıkları unutmamalı ve unutturmamalıdır.

Milletler için tarihini öğrenmemek ve “unutmak felakettir…”

.....

Kaynak: https://dergipark.org.tr/tr/pub/turkiz/Salim Durukoğlu Sevim Salik. “Türklerin Uğradığı İşkence, Katliam ve Soykırımlar Sözlüğü”

İlgili Makaleler

Medeniyetimiz
Muhteşem Bir Hatırat: Gazavât-ı Hayreddîn Paşa
B Zahid Demir - Siyaset Bilimci üyük Türk Amirali Barbaros Hayreddin Paşa hatıralarını, denizci, şair ve yazar dostu Seyyid Murâd Çelebi ’ye (Murâdî) Türkçe olarak yazdırdı. Osmanlı literatüründe " G…
Muhteşem Bir Hatırat: Gazavât-ı Hayreddîn Paşa
Medeniyetimiz
Nasıl Bir Millî Eğitim?
Ü lkemizde 80-90 senedir ilk ve ortaöğretim tarih derslerinde, milattan önce yaşamış, aşağıda isimleri yazılı milletler ve devletler okutuldu. Bunlardan bir kısmı: “Babiller, Asurlar, Sümerler,…
Medeniyetimiz
Kars'ın Hazin Günü
Ç
ar Nikola’nın güvenip Kafkasya’ya genel vali olarak gönderdiği Varansov Taşkov ciddi bir enerji sahibiydi. Türkler arasındaki kaynaşmayı ve çalışmayı da görerek bu azimlerini yenmek için, Çar’dan aldığı direktifle Kars’ta bir abide yapılmasına karar verdi. Bu abide, 93 Harbi’nde Kars’a giren ilk Rus askerlerinden,…
Kars'ın Hazin Günü
Medeniyetimiz
Türk Asrı!
C
ihan imparatorluğumuzu kaybettiğimiz geçen asır boyunca adeta sürünerek, burnumuzdan soluyarak, tarihin hiçbir devrinde olmadığımız şekliyle edilgen (büyük güçlerin uydusu) bir halde yaşadık.

Çağımızın ünlü mütefekkiri (düşünür) üstad Necip Fazıl, bu korkunç durumu, şu ibretlik cümlesi ile dile getirir: ‘O yükseklik, o…
Türk Asrı!
Medeniyetimiz
1915'te Çanakkale’de Türk

İngiliz’in vakit vakit gemi ile siperden

Yine bolca gülle, bomba savurduğu bir gündü
Hızlı hızlı geçiyordum, tehlikeli bir yerden
Birden bire gözlerime büyük bir şey göründü.
Böyle büyük görünen şey pek küçük bir insandı.
Fakat bana çok dokundu ayaklarım bağlandı.

          **********

Ateşlerin yaladığı bu düzlükten geçenler…

1915'te Çanakkale’de Türk
Medeniyetimiz
Müstesna Bir Padişah IV. Murad Han
B
ağdat Fatih'i IV. Murad Han üstün zeki, çok güçlü, kahraman, cesur bir padişah idi. Bu yöndeki bazı hususiyetleri aşağıdadır:

“Korku hissine tamamen yabancıydı. Yayını çektiği bir ok, bir tüfek mermisinden daha uzağa giderdi. Attığını derhal devirmede mâhir idi. Ağabeyi II. Osman (Genç Osman) gibi bütün sporlarda en…
Müstesna Bir Padişah IV. Murad Han
Medeniyetimiz
Konya'nın Unutulan İslâm Âlimi: Abdullah Fevzi Efendi
A
bdullah Fevzi Efendi (Tanrıkulu), 1883 yılında Konya’nın Bozkır ilçesi Hocaköy’de doğdu. Babası Yusuf Efendi, annesi Fatma Hanım’dır. Baba ve dedeleri de kendisi gibi ilim ve tasavvuf ehlidir. İlk tahsilini köyünde yaptıktan sonra Konya’ya geldi. Osmanlı Devleti’nin son zamanlarında Konya’nın ilim erbabı ve eşrafının…
Konya'nın Unutulan İslâm Âlimi: Abdullah Fevzi Efendi
Medeniyetimiz
Valide Sultan’ın Vakfiyesi
İ

stanbul’da Hadice Turhan valide sultanın, 1597 yılında başlatıp 1665 yılında tamamlattığı Yenicamii külliyesinin Süleymaniye Kütüphanesi’nde Yenicamii kitapları arasında 150 numarada kayıtlı 168 sayfalık Türkçe bir vakfiyesi vardır. 19x30 cm ebadında bu vakfiye, mimari külliye kadar değerlidir. Terazinin bir gözüne…

Valide Sultan’ın Vakfiyesi
Medeniyetimiz
Barbaros Hayreddin Paşa’nı Fransa Seferi
B
arbaros Hayreddin Paşa Fransa'nın Osmanlılar'dan yardım isteği üzerine 28 Mayıs 1543'te yüz on gemilik bir filo ile Nice seferine çıktı. Mesina, Reggio ve Ostia gibi İtalya sahillerini vurduktan sonra Marsilya'ya vardı. Burada Fransızlar tarafından merasimlerle karşılandı. 

On altı gün Marsilya'da kalan Hayreddin Paşa,…
Barbaros Hayreddin Paşa’nı Fransa Seferi
Medeniyetimiz
Kıbrısın Fethi
A

ltıncı Taaruz

Bundan önceki beş taarruzda Türkler istedikleri neticeyi elde edememişlerdi. 1 Ağustos 1571 Çarşamba sabahı altıncı Türk taarruzu başlatıldı. Bu taarruzda ellerinde gürzleri olduğu halde komutanların da taarruza katıldıkları görülüyordu. Bu hadise askerleri coşturmuştu. Çok şuurlu ve akıllıca bir ölçü…

Kıbrısın Fethi
Medeniyetimiz
Yiğit Düştüğü Yerden Kalkar
T

oplumları bozan en mühim sebep taklittir. O bozulma dönemi başlamaya görsün. Süreç çok çabuk gelişir.

Batı tâlim ve terbiyesi (eğitim ve öğretimi) kendi istikâmetinde milletimizi yönlendirmeye başladı. Şimdi ufak değişmelerle bu eğitim yıllardır devâm ediyor. Mustafa Necâti ile başlayan seküler eğitim…

Yiğit Düştüğü Yerden Kalkar
Medeniyetimiz
Bu Medeniyetten Ders Çıkarmalıyız
M
üslüman olmadıkları hâlde, davet edildikleri toplantıda İslama ve Müslümanların ilim ve fen sahasındaki  çalışmalarına  hayranlıklarını ifade eden  iki konuşmacının beyanları şöyledir:

Dünyanın en büyük teknoloji şirketlerinden birinin yönetim kurulu başkanı Bayan Carly Fiorina, ana konuşmacı olarak davet edildiği, "Te…