Tıbbın Şifasından Pir-i Türkistan’ın Hikmetine...

Meryem Aybike Sinan 30.09.2026 8

İ
nsan, doğduğu topraklara derin aidiyet duygusu geliştirir.

Ancak bazı ruhlar vardır ki aidiyetini coğrafi sınırların ötesinde, tarihin ve köklerin derinliğinde de ararlar. İşte Dr. Fatma Sönmez de tarihini ve köklerini kalbinin en mutena derinliklerinde taşıyan böyle bir kişilik! Türkistan’da, Hoca Ahmet Yesevi Uluslararası Türk-Kazak Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde eğitim görerek gençlik yıllarını o mukaddes ata yurdu topraklarında geçiren, o coğrafyanın rüzgârını içine çeken ve oraya aşkla bağlanan bir gönül insanı.

Onun bu büyük sevdası, mesleki hayatının sınırlarını aşarak nihayetinde bizi Türk tasavvufunun kalbine, Pir-i Türkistan’ın manevi mirasına götüren muazzam bir esere dönüştü: “99 Adımda Ahmet Yesevi”

Dr. Fatma Sönmez’in kaleme aldığı bu kitap, alelade bir biyografi ya da kupkuru bir akademik inceleme değil hiç kuşkusuz. Bu eser, bizzat o topraklarda nefes almış, Yesevi hazretlerinin türbesinin gölgesinde yürümüş, Türkistan’ın tozunu yutmuş ve o manevi iklimi hücrelerine kadar hissetmiş bir kalbin dökümüdür.

Yazarın, Ahmet Yesevi Üniversitesi mezunu olması, ona sıradan bir araştırmacının asla sahip olamayacağı bir içgörü ve samimiyet kazandırmıştır. O, sadece kaynakları taramamış Türkistan Piri, Hoca Ahmet Yesevi’nin fikirlerinin yeşerdiği topraklara hekimlik şefkatiyle dokunmuş, o toprakların insanıyla hemhâl olmuştur. Dolayısıyla kitap, köklerimize duyulan o derin hasretin ve sarsılmaz sevginin edebî bir tezahürü niteliğindedir.

Kitabın sayfalarını araladığınızda, Ahmet Yesevi’nin Divan-ı Hikmet’le Anadolu’ya ve Balkanlar’a yaydığı o saf, berrak ve insanı merkeze alan İslami değerlerin günümüze uzanan yansımalarını görüyorsunuz. Dr. Fatma Sönmez, bir tıp doktoru titizliğiyle ele aldığı konuları, bir edebiyatçı zarafetiyle harmanlamayı başarmış.

Hekimlik, insanın bedensel dertlerine şifa arama sanatıdır. Hoca Ahmet Yesevi’nin öğretisi de insan ruhunun, toplumsal yozlaşmanın ve manevi hastalıkların şifasıdır. Yazarın bu iki şifa kaynağını kendi dünyasında nasıl birleştirdiğini, satır aralarında hayranlıkla müşahede ediyorsunuz. O, Türkistan’dan getirdiği o kadim mayayı, bir stetoskoptan bakarcasına teşhis ettiği modern insanın yaralı ruhuna bir nebze olsun merhem kılabilmek amacıyla bir şifa sunar gibi kaleme almış.

Bugün modern dünya, hırsların, hızın, hazzın ve maddiyatın pençesinde kıvranırken, Dr. Fatma Sönmez bize asırlar öncesinden gelen ama tazeliğini hiç kaybetmeyen bir sesi, Ahmet Yesevi’nin sesini yeniden hatırlatıyor bizlere. Kitapta Yesevi’yi büyüten ablası Gavhar Şehnaz’a geniş yer verilmiş.

Hiç unutmuyorum. Dr. Fatma, bir Türkistan yolculuğumuzda bana “kardeşim, seni çok özel bir yere götüreceğim" diyerek bendenizi Gavhar Ana'nın türbesine götürmüştü. Kuş sesleri ve gül kokuları arasında o küçük türbede okuduğu Kur’ân-ı kerimin ruhuma doldurduğu o eşsiz tadı hiç unutmuyorum. Tabii ki Dr. Fatma Sönmez’in o zarif samimiyetini de… Anadolu’dan kalkıp köklerimizin peşine düşmüş ve Gavhar Ana'nın dizleri dibinde bulmuştuk kendimizi.

Hemen belirtelim ki Gavhar Şehnaz Hatun, yetim ve öksüz kalan Ahmet Yesevi’yi büyüten ve onu maneviyatın ellerine ilk teslim eden ablasıdır. Yesevi’nin hem ablası hem de bölgenin şifacısıdır. Halk eczacılığının tarihte bilinen ilk kadın şifacısıdır Gavhar Şehnaz Hatun…

O coğrafyaya sadakatle ve aşkla bağlı bir hekimin kaleminden çıkan bu kıymetli eser, kütüphanelerimizin başköşesinde yer almayı ve en önemlisi ruhlarımıza dokunmayı fazlasıyla hak ediyor.

Dr. Fatma Sönmez, aracının plakasını dahi ‘Türkistan’ olarak belirleyen gerçek bir Yesevi yolcusudur. Onun Türkistan ve Yesevi sevdası asla alelade bir merak ve ilgi değildir. O gençlik yıllarından beri bu toprakların manevi ikliminden feyiz alan ve her fırsatta Ahmet Yesevi’nin zamansız bilgeliğini geniş kitlelere ulaştırmak için çaba gösteren bir Yesevi sevdalısıdır.

Hakikati arayan, köklerine dönmek ve gönül coğrafyasının sınırlarında gezinmek isteyen her okur, bu kitapta kendinden, özünden ve geçmişinden çok derin izler bulacaktır. Bu kitap, Türkistan ile Anadolu arasında kurulmuş sarsılmaz bir gönül köprüsü misali raflardaki yerini alırken Dr. Fatma Sönmez’e yürekten bir teşekkürü borç biliyorum. Kalemine, yüreğine sağlık Dr. Fatma Sönmez kardeşim. Minnettarız.

İlgili Makaleler

Haberler
ORTAK HAFIZA TÜRK KÜLTÜRÜ
D r. Mehmet Can tarafından kaleme alınan, geçmişten geleceğe uzanan bir kültür yolculuğu “Ortak Hafıza Türk Kültürü” isimli kitap Babıali Kültür Yayıncılığı etiketi ile okurla buluştu. Bir milletin…
ORTAK HAFIZA TÜRK KÜLTÜRÜ
Haberler
Hayırlı Bir Anlaşma
K ırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov ile Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Çolpon Ata'da iki ülke arasında müttefiklik ilişkilerini öngören anlaşmayı imzaladı. Anlaşma kapsamında Yüksek…
Hayırlı Bir Anlaşma
Haberler
Van'da Kırgız Türklerinin '12. Ulupamir Kültür Şöleni'
V an'da düzenlenen 12. Ulupamir Kültür Şöleni 'ne katılan Prof. Dr. Kürşat Zorlu şunları dile getirdi: "Kırgız kardeşlerimizin dışında Van sınırları dahilinde aslında büyük gönül coğrafyamızdan gelen…
Haberler
Kırım Rüşvet Aracı Olamaz
A
BD-Rusya’nın Alaska buluşması ile ABD-Avrupa liderlerinin Washington görüşmelerini gazetemize değerlendiren Kırım Türklerinin Millî Lideri Mustafa Abdulcemil Kırımoğlu, Rus lider Vladimir Putin’in Lugansk, Donetks, Herson, Zaporijya ile birlikte Kırım işgaline meşruiyet kazandırmaya çalıştığını, ABD ve Rusya’nın…
Haberler
Divanu Lugati’t-Türk Sergisi Türkistan’da
T
ürk Dünyası Vakfı ile Türk Kültür ve Miras Vakfı iş birliğinde tertiplenen ve daha önce Bişkek ve Astana’da yoğun alaka gören sergi, bu kez Kazakistan’ın Türkistan şehrinde ziyarete açıldı.

Hoca Ahmet Yesevi Uluslararası Türk-Kazak Üniversitesinde açılan sergiye Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA)…
Haberler
Seydî Alî Reis’in Kayıp "Divan’ı Paris’te Bulundu
M
aceralı bir hayat yaşayan Seydî Alî Reis’in ‘Divan’ını keşfedip kitaplaştıran Doç. Dr. Nusret Gedik, eserde gurbet temasının öne çıktığını söylüyor.

Meşhur Türk amirali Seydî Alî Reis’in kayıp “Divan”ı gün yüzüne çıktı. 1500’lü yılların ortasında “Kâtibî” mahlasıyla şiirler kaleme alan Osmanlı denizcisinin bir divana…
Seydî Alî  Reis’in Kayıp "Divan’ı Paris’te Bulundu
Haberler
Irak'ın Selahaddin Şehrinde Türkçe Resmi Dil Oldu
I
rak'ta, Türkmenlerin ekseriyetinin yaşadığı ve ikinci etnik grup olduğu Selahaddin şehrinde Türkçe resmi dil ilan edildi. Selahaddin İl Meclisi Başkanı Adil Sümeydai, Türkmenlerin vilayette ikinci büyük etnik grup olduğunu belirterek, il sınırları içinde Arapça ve Kürtçe'nin yanında Türkçe'nin resmi dil olarak kabul…
Haberler
Türk Devletler Teşkilatı'nın Yeni Bayrağı
T
ürk Devletleri Teşkilatı (TDT) Devlet Başkanları Konseyi 11'inci Zirvesi, Kırgızistan'ın başkenti Bişkek'te başladı.

Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov`un ev sahipliğinde "Türk Dünyasının Güçlendirilmesi: Ekonomik Entegrasyon, Sürdürülebilir Kalkınma, Dijital Gelecek ve Herkes İçin Güvenlik" temasıyla tertip edile…
Türk Devletler Teşkilatı'nın Yeni Bayrağı
Haberler
MEB'den Köklü Değişiklik: Orta Asya Müfredattan Çıkıyor!
M
EB'in müfredattaki köklü değişikliklerine “Türkistan” damga vurdu. Buna göre artık yeni müfredatta “Orta Asya” yerine “Türkistan” kullanılacak. Bu hamlenin 34 harften oluşan Ortak Türk Alfabesi önerisinin ardından gelmesi ise dikkat çekti.

Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) yeni eğitim öğretim dönemine bir dizi değişiklikle…
MEB'den Köklü Değişiklik: Orta Asya Müfredattan Çıkıyor!
Haberler
Türk Dünyası Alfabesi Kabul Edildi
T
Türk dünyasında yıllardır tartışılan ortak alfabe için büyük bir adım atıldı... Türk topluluklarının siyasi ve kültürel olarak daha çok yakınlaşmasına sebep olacağı düşünülen “Ortak Türk Alfabesi” için Türk Devletleri Teşkilatının (TDT) kurduğu Türk Dünyası Ortak Alfabe Komisyonu, Bakü’de mutabakat sağladı. 34…
Türk Dünyası Alfabesi Kabul Edildi
Haberler
Bakan Fidan, Kardeş Ülkelere Çağrı Yaptı: Türk Dünyası Aynı Alfabeyi Kullansın
A
zerbaycan’ın Şuşa şehrinde düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Gayriresmî Dışişleri Bakanları Konseyi Toplantısı’nda konuşan Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Türk devletlerinin birbirleriyle ilişkileri artırmalarını ve birçok konuda ortak adım atmaları gerektiğini söyledi. Ortak alfabeden KKTC’ye desteğe kadar…
Bakan Fidan, Kardeş Ülkelere Çağrı Yaptı: Türk Dünyası Aynı Alfabeyi Kullansın
Haberler
Türk Dünyası’nda Repressiya
G
enç kuşaklar “Türk Dünyası” denince bugün hürriyetini kazanmış Türk Cumhuriyetlerini tarif ediyorlar. Sovyetler Birliği, Bolşevizm, Marksizm, Komünizm, Leninizm, Stalinizm kavramları onlar için hiçbir şey ifade etmiyor ne yazık ki!..  

Oysa 35 yıl öncesine kadar ne bu Türk Cumhuriyetleri hürdü ne de Türk toplulukları…